Thực hiện Chiến lược Quốc gia phòng, chống lao đến năm 2020 và tầm nhìn năm 2030 của Chính phủ, tăng cường công tác phòng, chống bệnh lao, thúc đẩy tiến độ hướng tới chấm dứt bệnh lao bằng cách phát hiện sớm và điều trị thành công tất cả những người mắc lao, bao gồm cả những người có và không có triệu chứng, để cứu sống người bệnh và giảm lây nhiễm trong cộng đồng; Ủy ban nhân dân tỉnh Khánh Hòa vừa ban hành Kế hoạch hoạt động phòng, chống bệnh lao giai đoạn 2026 - 2030  trên địa bàn tỉnh Khánh Hòa (Kế hoạch số 3776/KH-UBND ngày 10/3/2026). Các mục tiêu cụ thể như sau:

a) Mục tiêu đến năm 2030

- Tỷ lệ mắc lao các thể/100.000 dân ≤ 85/100.000 dân.

- Đảm bảo tỷ lệ điều trị thành công lao các thể đạt ≥ 90%.

- Tỷ lệ tử vong do lao/100.000 dân ≤ 5/100.000 dân.

- Tỷ lệ bệnh nhân lao bỏ trị < 3%.

- Khống chế số người mắc bệnh lao kháng đa thuốc trong tổng số người bệnh lao mới phát hiện: < 5%

b) Chỉ tiêu cụ thể

c) Các nội dung hoạt động

Hoạt động 1: Tăng cường hoạt động truyền thông

- Đẩy mạnh hoạt động truyền thông đến tuyến y tế cơ sở (trực tiếp và gián tiếp), hạn chế sự kỳ thị đối với người bệnh lao.

- Tổ chức các hoạt động vận động nâng cao nhận thức về bệnh lao, thu hút người đang và từng mắc bệnh lao; các thành viên gia đình và cộng đồng tham gia để tuyên truyền về bệnh lao và sự lây nhiễm lao.

- Tổ chức các buổi nói chuyện truyền thông về bệnh lao trong các trường học.

- Triển khai các hoạt động cho Ngày Thế giới phòng chống lao hàng năm.

Hoạt động 2: Cải thiện khả năng tiếp cận sàng lọc bằng cách nâng cao nhận thức về bệnh lao, xóa bỏ kỳ thị và phân biệt đối xử đồng thời tăng cường sàng lọc có hệ thống để tiếp cận những người chưa tiếp cận được hệ thống y tế

- Cải thiện khả năng tiếp cận sàng lọc lao có hệ thống cho nhóm nguy cơ và sàng lọc toàn dân:

+ Lồng ghép sàng lọc lao trong khám sức khỏe định kỳ.

+ Triển khai các chiến dịch sàng lọc lao chủ động theo Chiến lược 2X (X-quang – Xpert) (ít nhất 1 năm/1 lần) cho những người tiếp xúc hộ gia đình, nhóm người nguy cơ cao như người già, tiểu đường, hút thuốc, bệnh phổi nền, tiền sử điều trị lao, suy dinh dưỡng.

+ Lồng ghép hoạt động sàng lọc lao vào các chương trình y tế khác: tiêm chủng mở rộng, khám sức khỏe cho người cao tuổi, sàng lọc bệnh không lây nhiễm…

+ Mở rộng khám sàng lọc lao định kỳ cho đối tượng trong các Trung tâm bảo trợ xã hội, các cơ sở trại giam và trại tạm giam…

- Tăng cường chẩn đoán bệnh lao không triệu chứng bằng cách mở rộng và cải thiện khả năng tiếp cận chụp X-quang kỹ thuật số để sàng lọc trong cộng đồng và tại các cơ sở y tế, đồng thời mở rộng sử dụng phần mềm hỗ trợ đọc phim để cải thiện năng lực đọc phim cho tuyến y tế cơ sở.

- Tối ưu hóa mạng lưới chẩn đoán lao tại tất cả tuyến y tế cơ sở để đảm bảo người dân được tiếp cận với chụp X-quang ngực và sử dụng xét nghiệm sinh học phân tử nhanh là xét nghiệm ban đầu để chẩn đoán lao.

- Mở rộng phạm vi các xét nghiệm chẩn đoán lao hiện tại được Bảo hiểm y tế chi trả, từ đó tăng khả năng tiếp cận dịch vụ chẩn đoán lao.

- Mở rộng hệ thống phòng, chống lao tại các cơ sở y tế tư nhân.

Hoạt động 3: Mở rộng hoạt động lao tiềm ẩn

 - Tăng độ bao phủ xét nghiệm lao tiềm ẩn cho tất cả người tiếp xúc hộ gia đình của người bệnh lao ở mọi lứa tuổi.

- Đảm bảo người nhiễm HIV được điều trị dự phòng bệnh lao đủ điều kiện.

- Triển khai và mở rộng điều trị dự phòng cho người tiếp xúc người bệnh lao kháng thuốc theo hướng dẫn từ Bệnh viện Phổi Trung ương.

Hoạt động 4: Cung cấp hỗ trợ toàn diện để đảm bảo hoàn thành điều trị

- Mở rộng phân tuyến điều trị cho người bệnh, áp dụng rộng các phác đồ điều trị lao mới theo hướng dẫn của Bộ Y tế.

- Mở rộng hỗ trợ kinh tế và xã hội cho người bệnh lao, đặc biệt người bệnh lao kháng thuốc, giảm thiểu gánh nặng về chi phí khi điều trị lao.

- Tăng tỷ lệ người bệnh lao kháng thuốc đủ điều kiện được điều trị các phác đồ ngắn hạn, giúp người bệnh rút ngắn thời gian điều trị so với phác đồ 18 tháng trước đây.

- Tăng cường sự giám sát của tuyến y tế cơ sở trong việc theo dõi, giám sát đối với người bệnh lao.

- Phát triển công cụ y tế số và di động phục vụ chăm sóc lấy người bệnh làm trung tâm, hỗ trợ người bệnh trong suốt quá trình điều trị cho đến khi khỏi bệnh/hoàn thành.

Hoạt động 5: Ưu tiên ứng dụng nhanh công nghệ thông tin và trí tuệ nhân tạo để cải thiện sàng lọc, chẩn đoán, điều trị và dự phòng bệnh lao

- Đẩy mạnh việc quản lý người bệnh lao trên phần mềm.

- Mở rộng ứng dụng phần mềm hỗ trợ đọc phim X-quang để tăng độ bao phủ sàng lọc lao.

Hoạt động 6: Mở rộng mạng lưới sàng lọc và chẩn đoán lao

- Mở rộng các dịch vụ chẩn đoán lao bằng việc trang bị máy Gene-Xpert cho tất cả các tổ chống lao trên địa bàn tỉnh (thay thế hoàn toàn bằng xét nghiệm soi đờm trực tiếp…).

- Trang bị máy móc phục vụ cho công tác phát hiện và điều trị lao kháng thuốc (kỹ thuật nuôi cấy vi khuẩn ngoài lao, xét nghiệm kháng sinh đồ, xét nghiệm LPA phát hiện tính kháng thuốc của vi khuẩn lao...).

- Mở rộng phối hợp và nâng cao năng lực xét nghiệm sinh học phân tử tại các cơ sở y tế tư nhân và cơ sở y tế công lập có lưu lượng người bệnh khám cao.

Hoạt động 7: Cung ứng thuốc, hóa chất, vật tư, trang thiết bị và vận chuyển thuốc

- Cung ứng thuốc: từ nguồn Bảo hiểm y tế và Chương trình Chống lao Quốc gia.

- Vận chuyển thuốc: đảm bảo công tác tiếp nhận thuốc lao hàng 2, test thử vi khuẩn lao, trang thiết bị … từ tuyến trên.

Hoạt động 8: Hoạt động đào tạo, tập huấn

- Tham gia các lớp tập huấn nâng cao trình độ chuyên môn từ tuyến Trung ương.

- Tổ chức tập huấn về bệnh lao, lao kháng thuốc, lao trẻ em ... cho các Cơ sở y tế công tư ngoài hệ thống Chương trình chống lao.

- Mở rộng các lớp tập huấn về bệnh lao cho Đoàn thanh niên, Hội phụ nữ và các đơn vị liên quan trên địa bàn tỉnh. Khuyến khích các tổ chức tập huấn lại cho tuyến cơ sở, tham gia vào công tác truyền thông về bệnh lao cho người dân trên địa bàn tỉnh.

- Hỗ trợ tập huấn cho cán bộ tuyến y tế cơ sở về bệnh lao nhằm tăng cường công tác quản lý, điều trị bệnh lao theo mô hình sau sáp nhập.

Hoạt động 9: Hoạt động giám sát, theo dõi quản lý chương trình lao và lao kháng thuốc

- Tăng cường giám sát hỗ trợ, hỗ trợ kỹ thuật từ tuyến tỉnh đến tuyến xã tùy theo tình hình thực tế phù hợp ở địa phương.

Huy