Ngày 04/3/2020, Hội đồng KH&CN cấp tỉnh họp nghiệm thu đề tài KH&CN cấp tỉnh “Công nghệ khai thác cá ngừ đại dương” do TS. Nguyễn Trọng Lương làm chủ nhiệm, Trường Đại học Nha Trang chủ trì thực hiện. Với mục tiêu ứng dụng công nghệ khai thác (câu và bảo quản) cá ngừ nhằm nâng cao hiệu quả khai thác và bảo quản hải sản cho đội tàu câu hoạt động xa bờ của tỉnh Khánh Hòa. Qua thời gian thực hiện 24 tháng, kết quả đề tài đã thực hiện được như sau:
Đánh giá được thực trạng khai thác và bảo quản sản phẩm trên đội tàu câu tay kết hợp ánh sáng đánh bắt cá ngừ đại dương tại Khánh Hòa hiện nay là quy trình xử lý và quy trình bảo quản chưa đúng kỹ thuật, không ngâm hạ nhiệt cá trước khi bảo quản, cá khi cho vào hầm bảo quản không được bao bọc, ngư dân còn giẫm đạp lên cá, cá bị trầy xước, bầm dập do móc và kéo cá lên tàu không đúng cách, không sử dụng đệm mút để lót cá trong quá trình xử lý… Từ đó, đề tài đã đưa ra được những phương pháp để giải quyết những vấn đề đã nêu trong thực trạng trên: xây dựng quy trình, thiết bị khai thác, xử lý và bảo quản sản phẩm phù hợp với tàu cá của ngư dân. Cụ thể:
Về thiết bị, đã lựa chọn lắp đặt, thử nghiệm máy tạo xung do Việt Nam sản xuất, khi sử dụng máy tạo xung nhiệt độ thân cá giảm gần 1,0oC, đồng thời giảm lượng cá bị mất trong quá trình thu câu còn lại 4,1% so với tàu đối chứng là 12,5%; Thiết kế, lắp đặt và xây dựng quy trình sử dụng hầm ngâm hạ nhiệt trên tàu, nhiệt độ thân cá sau ngâm giảm xuống còn lại 3oC; Thiết kế, lắp đặt và xây dựng quy trình hầm bảo quản cá ngừ trên tàu, nhiệt độ thân cá còn lại 0oC sau 16 giờ bảo quản (29 giờ sau khai thác), đạt -0,3oC sau 24 giờ bảo quản (37 giờ sau khai thác) và về cập cảng là -1,2oC.
Về quy trình, đã hoàn thiện quy trình và thiết bị khai thác gồm các bước: chuẩn bị -> chong đèn và câu mồi -> ngâm câu, theo dõi và thay mồi -> thu câu và sử dụng máy tạo xung -> đưa cá lên tàu. Quy trình và thiết bị xử lý gồm các bước: làm choáng cá -> xả máu -> làm chết cá (chọc não và phá tuỷ) -> bỏ mang và nội tạng -> rửa sạch cá -> bọc cá -> ngâm hạ nhiệt trung gian -> ngâm hạ nhiệt lạnh sâu -> bảo quản cá.
Về hiệu quả khai thác thể hiện so với tàu đối chứng: ở các chỉ tiêu hóa sinh cho thấy chất lượng cá của tàu thử nghiệm tốt hơn nhiều so với tàu đối chứng, đánh giá cảm quan chất lượng cá sau khi áp dụng các quy trình và thiết bị khai thác xử lý, bảo quản của đề tài có tăng so với tàu đối chứng. Tàu thử nghiệm loại cá tốt chiếm 11,4%, loại khá chiếm 82,9%, loại trung bình chiếm 5,7% sản lượng khai thác, còn đối với tàu đối chứng, loại cá tốt chiếm 2,7%, loại khá chiếm 77,8%, loại trung bình chiếm 19,6% sản lượng khai thác.
Hiện nay, nghề câu tay cá ngừ đại dương là một trong những nghề chủ lực của ngành khai thác hải sản thành phố Nha Trang, với việc ứng dụng kết quả đề tài trên, sẽ nâng cao được hiệu quả đánh bắt cá ngừ cho ngư dân, góp phần cải thiện chất lượng cá ngừ đại dương, giúp doanh nghiệp xuất khẩu có nguồn nguyên liệu tốt phục vụ tiêu thụ trong nước và xuất khẩu, đồng thời góp phần thúc đẩy nghề khai thác hải sản xa bờ. Hội đồng thống nhất nghiệm thu đề tài loại Đạt.
H.Nhung