Bộ trưởng Bộ Xây dựng Phạm Hồng Hà vừa có văn bản trả lời chất vấn Đoàn Đại biểu Quốc hội tỉnh Đồng Nai tại kỳ họp thứ 9, Quốc hội khóa XIV liên quan đến việc ứng dụng công nghệ vật liệu mới nhằm tiết kiệm nguồn tài nguyên cát trước sức ép thiếu cát xây dựng, dẫn đến giá cát tăng cao.

Nhận diện nguyên nhân thiếu cát xây dựng

Theo nội dung chất vấn của Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Đồng Nai và phiếu chất vấn của Đại biểu Quốc hội Bùi Xuân Thống (Đồng Nai), nguồn nguyên liệu cát tự nhiên để phục vụ xây dựng không phải là vô tận trong khi nhu cầu xây dựng hiện nay rất lớn. Mặt khác, việc khai thác cát quá mức trong thời gian quan đã ảnh hưởng đến môi trường, sạt lở bờ sông, chi phí xây dựng tăng lên.

“Do đó, việc ứng dụng công nghệ vật liệu mới nhằm tiết kiệm nguồn tài nguyên cát là hết sức quan trọng, cấp bách trong thời gian tới,” đại biểu Quốc hội tỉnh Đồng Nai nhấn mạnh và đề nghị Bộ trưởng Phạm Hồng Hà cho biết giải pháp của ngành Xây dựng trong giải quyết vấn đề nêu trên.

Trả lời, Bộ trưởng Phạm Hồng Hà cho hay: Theo số liệu báo cáo từ các địa phương, đến năm 2018, tổng trữ lượng cát, sỏi đủ tiêu chuẩn làm cát xây dựng được các địa phương phê duyệt theo thẩm quyền khoảng 692 triệu m3. Công suất cấp phép khai thác cát xây dựng khoảng 62 triệu m3/năm.

Trong khi đó, theo tính toán của Viện Vật liệu xây dựng thuộc Bộ Xây dựng thì nhu cầu sử dụng cát xây dựng cả nước hàng năm khoảng 130 triệu m3. Như vậy, nguồn cung về cát tự nhiên chỉ đáp ứng được 40-50% nhu cầu cát xây dựng, do đó đã xảy ra tình trạng thiếu cát xây dựng tại một số thời điểm và một số nơi trong thời gian vừa qua, dẫn đến giá cát tăng cao. Tình trạng khai thác trái phép cát, sỏi trên sông diễn ra ngày càng phức tạp đúng như Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Đồng Nai phản ánh.

Về vấn đề này, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 23/2020/NĐ-CP ngày 24/2/2020 Quy định về quản lý cát, sỏi lòng sông và bảo vệ lòng, bờ, bãi sông, trong đó quy định: “Không sử dụng cát, sỏi lòng sông có đủ chất lượng làm cát, sỏi xây dựng dùng cho mục đích san lấp, cải tạo mặt bằng.”

Tại Hội nghị về phòng, chống vi phạm pháp luật trong hoạt động khai thác cát, sỏi và trong nhiều văn bản chỉ đạo, thông báo kết luận, Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Trương Hòa Bình, Trưởng Ban chỉ đạo 138/CP cũng đã yêu cầu các địa phương tăng cường quản lý chặt chẽ sử dụng cát, sỏi xây dựng, khuyến khích các tổ chức cá nhân, địa phương sử dụng tiết kiệm tài nguyên.

Cùng với đó, các Bộ, ngành chỉ đạo, hướng dẫn các địa phương trong việc lập quy hoạch thăm dò, khai thác và sử dụng khoáng sản làm vật liệu xây dựng thông thường, bảo đảm cân đối cung cầu cát, sỏi, hạn chế việc khai thác cát tự nhiên, tăng cường sử dụng vật liệu thay thế cát tự nhiên.

Bộ Tài chính chủ trì, phối hợp với các cơ quan liên quan tiếp tục thực hiện chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ về việc nghiên cứu, đề xuất ban hành cơ chế chính sách phù hợp để khuyến khích đầu tư phát triển sản xuất và sử dụng cát nhân tạo, sử dụng vật liệu thay thế cát tự nhiên làm vật liệu san lấp tại các công trình xây dựng.

Giải pháp thay thế cát tự nhiên

Để thúc đẩy sản xuất các sản phẩm thay thế cát tự nhiên, Bộ Xây dựng đã ban hành Thông tư số 19/2019/TT-BXD về Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về sản phẩm, hàng hóa vật liệu xây dựng, trong đó có quy định về cát nghiền cho bê tông và vữa. Đây là cơ sở pháp lý quan trọng để việc sản xuất và tiêu thụ cát nghiền được mở rộng trong thực tế.

Bộ Xây dựng cũng đã ban hành nhiều văn bản đề nghị Ủy ban Nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương chỉ đạo các cơ quan liên quan, tính toán cân đối cung cầu cát xây dựng và vật liệu san lấp, sử dụng vật liệu thay thế có sẵn tại địa phương, hạn chế sử dụng cát tự nhiên khai thác từ lòng sông để làm vật liệu san lấp, sử dụng cát tự nhiên tiết kiệm có hiệu quả; đặc biệt sử dụng cát nghiền nhân tạo cho bê tông và vữa thay thế cát tự nhiên.

Ngoài ra, để thúc đẩy việc sử dụng vật liệu tro xỉ làm vật liệu xây dựng góp phần thay thế nguồn cát tự nhiên, tiết kiệm tài nguyên khoáng sản, đến thời điểm hiện tại, Bộ Xây dựng đã trình ban hành hoặc ban hành theo thẩm quyền đầy đủ các tiêu chuẩn, quy chuẩn, hướng dẫn kỹ thuật, định mức kinh tế kỹ thuật về xử lý, sử dụng tro, xỉ, thạch cao sử dụng làm nguyên liệu sản xuất vật liệu xây dựng và trong công trình xây dựng; tro xỉ làm vật liệu san lấp theo nhiệm vụ được giao.

Hiện tại, Bộ Xây dựng đang phối hợp với Bộ Tài chính đề xuất với Chính phủ ban hành cơ chế chính sách phù hợp để khuyến khích đầu tư phát triển sản xuất và sử dụng cát nhân tạo, sử dụng vật liệu thay thế cát tự nhiên làm vật liệu san lấp tại các công trình xây dựng./.

Hùng Võ (Vietnam+)

Ra mắt hệ thống cơ sở dữ liệu ngành công nghiệp chế biến, chế tạo

Ngày 19/6, tại Bộ Công Thương đã diễn ra Lễ khai trương hệ thống cơ sở dữ liệu các ngành công nghiệp chế biến, chế tạo và công nghiệp hỗ trợ Việt Nam.

Đức Duy (Vietnam+) 19/06/2020 10:46 GMT+7

Ngày 19/6, tại Hà Nội, Cục Công nghiệp (Bộ Công Thương) phối hợp với Tổ chức Tài chính Quốc tế (IFC) thuộc Nhóm Ngân hàng Thế giới, với sự tài trợ của Bộ Ngoại giao và Thương mại Australia (DFAT) và Tổng cục Kinh tế Liên bang Thụy Sĩ (SECO) tổ chức “Lễ khai trương hệ thống cơ sở dữ liệu các ngành công nghiệp chế biến, chế tạo và công nghiệp hỗ trợ Việt Nam”.

Phát biểu tại sự kiện, Bộ trưởng Bộ Công Thương Trần Tuấn Anh cho biết hệ thống cơ sở dữ liệu ngành công nghiệp chế biến chế tạo và công nghiệp hỗ trợ là dấu mốc quan trọng nhằm giải quyết nhu cầu hình thành mạng lưới kết nối B2B trong nước với nước ngoài.

Bên cạnh đó, hệ thống giúp các doanh nghiệp, nhà đầu tư tìm kiếm thông tin một cách nhanh chóng, chính xác, đáp ứng nhu cầu kết nối đầu tư, tăng cường cơ hội hợp tác giữa các doanh nghiệp Việt Nam và các doanh nghiệp FDI, các tập đoàn đa quốc gia.

Đặc biệt, trong bối cảnh dịch bệnh COVID-19 bùng phát, các hoạt động giao thương trực tiếp gặp nhiều khó khăn, hệ thống này sẽ càng phát huy vai trò của mình, giúp doanh nghiệp kết nối và nắm bắt cơ hội từ những hiệp định thương mại tự do thế hệ mới mà Việt Nam tham gia như CPTPP hay mới đây nhất là EVFTA.

Theo ông Kyle Kelhofer, Giám đốc Quốc gia IFC, hệ thống cơ sở dữ liệu các ngành công nghiệp chế biến, chế tạo và công nghiệp hỗ trợ ra mắt vào một thời điểm đáng nhớ, khi mà dịch COVID-19 đang tác động mạnh mẽ đến các chuỗi giá trị toàn cầu. Trong bối cảnh này, sự ổn định nguồn cung và năng lực của các nhà cung cấp địa phương trở nên hết sức quan trọng.

Vì vậy, việc tăng cường kết nối giữa doanh nghiệp trong nước với các công ty đa quốc gia thông qua hệ thống cơ sở dữ liệu này, cùng với môi trường kinh doanh ổn định và ít rủi ro của Việt Nam, được minh chứng bởi thành công trong kiểm soát dịch COVID-19 nhanh chóng, hứa hẹn giúp khẳng định Việt Nam là một trung tâm chế biến chế tạo chủ chốt trong khu vực.

Về phía doanh nghiệp, ông Bùi Minh Hải, Chủ tịch Hội đồng quản trị Công ty cổ phần Nhựa Hà Nội (Công ty thành viên thuộc tập đoàn An Phát Holdings), chia sẻ dưới tác động của đại dịch COVID-19 vừa qua, khi tất cả các hoạt động xúc tiến thương mại đều bị đình trệ hoặc chuyển sang trạng thái giao thương, kết nối trực tuyến thì hệ thống cơ sở dữ liệu doanh nghiệp là vô cùng quan trọng.

“Các doanh nghiệp trong và ngoài nước đã chủ động tìm kiếm những phương thức để trao đổi, kết nối hợp tác nhưng vẫn chưa mang lại hiệu quả như mong đợi. Chúng ta đang thực sự cần có một cổng thông tin quốc gia về công nghiệp hỗ trợ cho những ngành công nghiệp chủ lực, cập nhật các thông tin liên quan thường xuyên, kết nối với cơ sở dữ liệu về các doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ trong nước, cập nhật và nắm bắt nhu cầu khách hàng trong và ngoài nước…,” ông Bùi Mạnh Hải bày tỏ.

Theo Bộ Công Thương, lĩnh vực công nghiệp chế biến, chế tạo được ví như xương sống của nền kinh tế, là nền tảng và là động lực dẫn dắt tăng trưởng của toàn ngành công nghiệp Việt Nam.

Với mức tăng trưởng được duy trì khoảng 10,6%/năm,  khu vực chế biến, chế tạo đang được xem là “điểm sáng” của ngành công nghiệp Việt Nam nói chung trong bối cảnh suy giảm kinh tế toàn cầu do đại dịch COVID-19 gây ra.

Bên cạnh đó, công nghiệp chế biến, chế tạo cũng đang là lĩnh vực chủ lực thu hút đầu tư nước ngoài. Chỉ tính riêng trong năm 2019, cả nước thu hút được 3.478 dự án mới, với tổng vốn đạt gần 31,8 tỷ USD thì lĩnh vực công nghiệp chế biến, chế tạo chiếm tỷ trọng cao nhất với tổng vốn đạt 21,6 tỷ USD, chiếm 67,8% tổng vốn đầu tư đăng ký.

Tuy nhiên, trong thời gian qua, liên kết đầu-cuối trong chuỗi sản xuất vẫn chưa thực sự chặt chẽ, doanh nghiệp còn loay hoay với câu chuyện kết nối cung-cầu.

Do vậy, nhiệm vụ trọng tâm được đặt ra là xây dựng và hoàn thiện hệ thống thống kê, cơ sở dữ liệu các ngành công nghiệp chế biến, chế tạo ưu tiên phát triển và công nghiệp hỗ trợ nhằm thúc đẩy kết nối giữa nhà cung cấp Việt Nam và các tập đoàn đa quốc gia đồng thời tăng cường hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước và xây dựng chính sách về công nghiệp hỗ trợ cũng như nâng cao chất lượng công tác thống kê, bảo đảm thông tin kịp thời, đầy đủ và chính xác.

- Bộ trưởng Trần Tuấn Anh nói về việc hợp tác xây dựng cơ sở dữ liệu về công nghiệp chế biến, chế tạo: