Ngày 18/12/2024 Thanh tra Chính phủ ban hành Thông tư số 08/2024/TT-TTCP hướng dẫn thực hiện quy định về trình tự, thủ tục tiến hành một cuộc thanh tra. Đây được xem là bước tiến quan trọng, không chỉ cụ thể hóa các quy định của Luật Thanh tra năm 2022 mà còn tạo hành lang pháp lý chặt chẽ, minh bạch hơn, góp phần nâng cao hiệu lực, hiệu quả công tác thanh tra.

Thông tư số 08/2024/TT-TTCP được ban hành dựa trên các văn bản pháp luật quan trọng như Luật Thanh tra năm 2022, Nghị định số 43/2023/NĐ-CP quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật Thanh tra và Nghị định số 03/2024/NĐ-CP quy định về cơ quan thực hiện chức năng thanh tra chuyên ngành và hoạt động của cơ quan được giao thực hiện chức năng thanh tra chuyên ngành. Với cơ sở pháp lý này, Thông tư mang lại sự thống nhất và cụ thể hóa quy trình tiến hành thanh tra, từ khâu chuẩn bị đến công bố kết luận thanh tra.

Thông tư số 08/2024/TT-TTCP đã thiết lập 51 mẫu văn bản, bao gồm quyết định thanh tra, kế hoạch tiến hành thanh tra, đề cương yêu cầu cung cấp thông tin, biên bản công bố quyết định thanh tra … Điều này giúp chuẩn hóa các thủ tục và đảm bảo tính thống nhất trên toàn quốc.

Thông tư số 08/2024/TT-TTCP quy định chi tiết về trình tự, thủ tục tiến hành thanh tra, từ việc thu thập thông tin, ban hành quyết định thanh tra, xây dựng kế hoạch tiến hành thanh tra, công bố quyết định thanh tra, và các bước triển khai thực hiện.

Một trong những khâu quan trọng đầu tiên là thu thập thông tin để chuẩn bị thanh tra (Điều 4), điều này giúp làm rõ sự cần thiết tiến hành thanh tra, xác định nội dung, phạm vi thanh tra có trọng tâm, trọng điểm, tránh chồng chéo, trùng lặp trong hoạt động thanh tra. Quy định này cũng đi kèm hướng dẫn chi tiết về trách nhiệm và thủ tục của người được cử đi thu thập thông tin, ngăn chặn các hành vi lợi dụng, gây khó khăn, phiền hà cho cơ quan, tổ chức, cá nhân.

Sau khi thu thập thông tin là ban hành quyết định thanh tra (Điều 5), thủ trưởng cơ quan thực hiện chức năng thanh tra chỉ đạo người dự kiến là Trưởng đoàn thanh tra nghiên cứu thông tin thu thập được để xây dựng dự thảo quyết định thanh tra.

Thông tư số 08/2024/TT-TTCP quy định rõ về việc báo cáo tiến độ trong thời gian tiến hành thanh tra trực tiếp (Điều 8). Thành viên Đoàn thanh tra có trách nhiệm báo cáo Trưởng đoàn thanh tra, trưởng Đoàn thanh tra phải báo cáo người ra quyết định thanh tra về tình hình thực hiện nhiệm vụ, khó khăn và đề xuất giải pháp. Quy định này vừa nâng cao trách nhiệm của thành viên vừa giúp lãnh đạo nắm bắt kịp thời, chỉ đạo sát sao, đảm bảo hoạt động thanh tra đúng định hướng.

Sau khi kết thúc tiến hành thanh tra trực tiếp, trên cơ sở Báo cáo kết quả thực hiện nhiệm vụ của các thành viên Đoàn thanh tra và hồ sơ, tài liệu kèm theo, Trưởng đoàn thanh tra có trách nhiệm nghiên cứu, tổng hợp, xây dựng Báo cáo kết quả thanh tra của Đoàn thanh tra. Báo cáo này sẽ được người ra quyết định thanh tra xem xét, đánh giá.

Khi cần thiết, người ra quyết định thanh tra chỉ đạo Trưởng đoàn thanh tra tổ chức cuộc họp với đối tượng thanh tra để yêu cầu giải trình, làm rõ thêm những vấn đề trong dự thảo kết luận thanh tra. Kết quả cuộc họp được lập thành biên bản, có chữ ký của đối tượng thanh tra. Đây là điểm mới nhằm đảm bảo tính minh bạch, công khai và tạo cơ hội để đối tượng thanh tra bảo vệ quyền lợi hợp pháp của mình.

Thông tư quy định việc công khai kết luận thanh tra, đối với hình thức tổ chức cuộc họp công bố kết luận thanh tra thì việc công khai được lập thành biên bản, trong đó nêu rõ thành phần, nội dung, địa điểm họp công bố kết luận thanh tra, có chữ ký xác nhận của người chủ trì buổi công bố kết luận thanh tra.

Trong thời hạn 30 ngày làm việc kể từ ngày ban hành kết luận thanh tra, Trưởng đoàn thanh tra có trách nhiệm tổ chức họp tổng kết hoạt động của Đoàn thanh tra, mời người ra quyết định thanh tra và Thủ trưởng cơ quan, đơn vị được giao chủ trì cuộc thanh tra tham dự. Nội dung họp tổng kết hoạt động của Đoàn thanh tra được lập thành biên bản, có chữ ký của Trưởng đoàn thanh tra và các thành viên dự họp.

Một điểm mới đáng chú ý của Thông tư là việc quy định về giám sát trong hoạt động thanh tra và thẩm định kết luận thanh tra (Chương III). Việc giám sát được thực hiện chặt chẽ, đảm bảo tránh xung đột lợi ích. Người ra quyết định thanh tra có quyền đình chỉ hoặc thay đổi người giám sát nếu phát hiện vi phạm. Quy định này giúp xử lý kịp thời các sai sót trong quá trình thanh tra.

Thông tư số 08/2024/TT-TTCP đưa ra các quy định xử lý hành vi vi phạm trong quá trình thanh tra. Các hành vi như lợi dụng chức vụ, quyền hạn, tiết lộ thông tin, tài liệu liên quan đến cuộc thanh tra, làm sai lệch hồ sơ thanh tra … đều bị xử lý nghiêm khắc theo quy định của pháp luật.

Với các hướng dẫn chi tiết và toàn diện, Thông tư số 08/2024/TT-TTCP là văn bản pháp lý quan trọng nhằm cụ thể hóa các quy định của Luật Thanh tra và các nghị định liên quan. Thông tư không chỉ đưa ra hướng dẫn chi tiết về trình tự, thủ tục tiến hành một cuộc thanh tra mà còn tạo ra một cơ chế giám sát và thẩm định minh bạch, rõ ràng, giúp nâng cao hiệu quả hoạt động thanh tra, ngăn ngừa tiêu cực và vi phạm trong hoạt động công quyền.

Thông tư này có hiệu lực thi hành từ ngày 03 tháng 02 năm 2025.