Trong những năm gần đây, cùng với quá trình, phát triển kinh tế - xã hội, hội nhập quốc tế sâu rộng, và sự bùng nổ của thương mại điện tử, hoạt động buôn lậu, gian lận thương mại, và sản xuất, kinh doanh hàng giả, tiếp tục diễn biến ngày càng tinh vi, với nhiều phương thức, thủ đoạn mới. Không chỉ diễn ra tại các tuyến biên giới, cửa khẩu, mà còn chuyển mạnh sang môi trường thương mại điện tử, mạng xã hội và các nền tảng số, gây khó khăn cho công tác quản lý nhà nước, ảnh hưởng đến môi trường đầu tư kinh doanh, quyền lợi người tiêu dùng, cũng như uy tín của các doanh nghiệp chân chính.

Đối với tỉnh Khánh Hòa, là địa phương có hệ thống cảng biển, sân bay quốc tế, phát triển mạnh về du lịch, dịch vụ, logistics và thương mại, lưu lượng hàng hóa lưu thông ngày càng lớn. Đây là điều kiện thuận lợi, để phát triển kinh tế, nhưng cũng tiềm ẩn nguy cơ phát sinh, các hành vi buôn bán hàng giả, hàng xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ, gian lận về chất lượng, đo lường, ghi nhãn hàng hóa, và lợi dụng hoạt động thương mại điện tử, để tiêu thụ hàng hóa không rõ nguồn gốc, xuất xứ. Vì vậy, công tác đấu tranh phòng, chống buôn lậu, gian lận thương mại, và hàng giả luôn được Tỉnh ủy, UBND tỉnh và Ban Chỉ đạo 389 tỉnh, đặc biệt quan tâm chỉ đạo.

Kiểm tra tại 1 cửa hàng xăng dầu

Thực hiện chức năng quản lý nhà nước được giao, Sở Khoa học và Công nghệ (Sở KH&CN), đã chủ động, triển khai đồng bộ, các nhiệm vụ trên các lĩnh vực tiêu chuẩn, đo lường, chất lượng; sở hữu trí tuệ; bưu chính, viễn thông và chuyển đổi số, góp phần cùng các lực lượng chức năng, nâng cao hiệu quả công tác phòng ngừa, phát hiện và xử lý các hành vi vi phạm.

Trong 06 tháng đầu năm 2026, Sở KH&CN đã tích cực phối hợp với các sở, ngành triển khai thực hiện các văn bản chỉ đạo của Chính phủ, Ban Chỉ đạo 389 quốc gia và UBND tỉnh. Cụ thể như sau:

- Về công tác thực thi lĩnh vực sở hữu trí tuệ: Tháng 5/2026, Sở KH&CN tiếp nhận đơn đề nghị xử lý của Công ty Cổ phần Đầu tư và Phát triển Phở Thìn Hà Nội. Trên cơ sở chức năng, nhiệm vụ được giao, Sở KH&CN đã chủ động phối hợp với Chi cục Quản lý thị trường, thống nhất phương án xử lý, trong đó Chi cục Quản lý thị trường chủ trì kiểm tra, Sở KH&CN phối hợp theo quy định. Đồng thời, thực hiện Công điện số 38/CĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ về tập trung chỉ đạo thực hiện quyết liệt các giải pháp đấu tranh, ngăn chặn, xử lý hành vi vi phạm quyền sở hữu trí tuệ. Sở KH&CN đã tham mưu UBND tỉnh, chỉ đạo triển khai các giải pháp, tăng cường thực thi quyền sở hữu trí tuệ; xây dựng Quyết định thành lập Tổ công tác liên ngành; thực hiện chế độ báo cáo định kỳ và Kế hoạch tăng cường đấu tranh, ngăn chặn, xử lý hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ trên địa bàn tỉnh.

- Về kết quả triển khai Quy chế phối hợp trong lĩnh vực bưu chính, viễn thông: Sở KH&CN thường xuyên phối hợp, hướng dẫn, theo dõi các doanh nghiệp bưu chính, viễn thông trên địa bàn tỉnh thực hiện nghiêm Quy chế phối hợp trong công tác phòng, chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả, gắn với bảo đảm an toàn, an ninh trong hoạt động bưu chính, viễn thông.

Qua công tác theo dõi, hướng dẫn và phối hợp quản lý, trong 06 tháng đầu năm 2026 chưa ghi nhận trường hợp lợi dụng hoạt động bưu chính, viễn thông để thực hiện hành vi buôn lậu, gian lận thương mại, vận chuyển hàng giả hoặc các hành vi, vi phạm pháp luật khác. Sở KH&CN đã ban hành Công văn số 3109/SKHCN-CĐS ngày 29/5/2026 chỉ đạo các doanh nghiệp bưu chính, viễn thông tăng cường quản lý, giám sát hoạt động cung cấp dịch vụ, bảo đảm an toàn, an ninh mạng lưới, kịp thời phát hiện, ngăn chặn hành vi, lợi dụng dịch vụ, để vi phạm pháp luật; đồng thời tổ chức điều tra sản lượng, giá cước bình quân dịch vụ bưu chính, công ích, trên địa bàn tỉnh năm 2026.

- Về công tác kiểm tra, khảo sát chất lượng hàng hóa: Sở KH&CN đã tổ chức khảo sát chất lượng xăng dầu, lưu thông trên thị trường, tại 11 cơ sở kinh doanh xăng dầu, lấy 11 mẫu, gửi thử nghiệm theo quy định. Kết quả, 100% mẫu đạt yêu cầu, chất lượng theo quy định, góp phần đánh giá khách quan, tình hình chất lượng xăng dầu, lưu thông trên địa bàn tỉnh, trong bối cảnh thị trường, có nhiều biến động. Bên cạnh hoạt động khảo sát, Sở đã chủ động xây dựng Kế hoạch kiểm tra chuyên đề năm 2026, theo quy định của Nghị định số 217/2025/NĐ-CP của Chính phủ; phối hợp Thanh tra tỉnh rà soát, xử lý nguy cơ chồng chéo trong hoạt động thanh tra, kiểm tra.

- Về tình hình xử lý vi phạm hành chính: Trong 06 tháng đầu năm 2026, Sở KH&CN chưa phát hiện, chưa xử lý vụ việc buôn lậu, gian lận thương mại, hàng giả thuộc phạm vi quản lý ngành.

Để nâng cao hiệu quả công tác phòng, chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả trên địa bàn tỉnh trong thời gian tới, Sở KH&CN đề xuất một số giải pháp trọng tâm sau:

- Tiếp tục hoàn thiện cơ chế phối hợp, giữa các lực lượng thành viên Ban Chỉ đạo 389 tỉnh, theo hướng chia sẻ thông tin nhanh, kịp thời, đồng bộ; tăng cường trao đổi dữ liệu về hàng hóa, doanh nghiệp, kết quả kiểm tra, và các dấu hiệu vi phạm, nhằm nâng cao hiệu quả công tác quản lý, kiểm tra và xử lý.

- Đẩy mạnh ứng dụng khoa học, công nghệ và chuyển đổi số, trong công tác quản lý nhà nước. Tăng cường sử dụng các công cụ phân tích dữ liệu, truy xuất nguồn gốc, mã số mã vạch, cơ sở dữ liệu sở hữu trí tuệ, nền tảng số, và trí tuệ nhân tạo, để hỗ trợ, phát hiện sớm, các hành vi gian lận thương mại, hàng giả và hàng hóa không bảo đảm chất lượng.

- Tăng cường công tác kiểm tra chuyên đề, đối với các nhóm hàng hóa có nguy cơ cao như: xăng dầu, thiết bị điện - điện tử, hàng hóa lưu thông trên môi trường thương mại điện tử, đồng thời thực hiện hậu kiểm, sau công bố hợp chuẩn, hợp quy, góp phần nâng cao tính tuân thủ của doanh nghiệp.

- Tiếp tục nâng cao hiệu quả thực thi quyền sở hữu trí tuệ; đẩy mạnh tuyên truyền, hướng dẫn doanh nghiệp đăng ký bảo hộ tài sản trí tuệ, xây dựng thương hiệu, đồng thời xử lý nghiêm, các hành vi xâm phạm quyền sở hữu công nghiệp, nhằm bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của doanh nghiệp, cũng như người tiêu dùng.

- Chú trọng công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật về tiêu chuẩn, đo lường, chất lượng sản phẩm hàng hóa, sở hữu trí tuệ và bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng; khuyến khích người dân, doanh nghiệp tham gia phát hiện, phản ánh các hành vi vi phạm, tạo sức mạnh tổng hợp của toàn xã hội, trong công tác phòng, chống gian lận thương mại.

- Tiếp tục nâng cao năng lực đội ngũ cán bộ, làm công tác quản lý nhà nước, thông qua đào tạo chuyên sâu về tiêu chuẩn, đo lường, chất lượng, sở hữu trí tuệ, thương mại điện tử, công nghệ số, và các phương thức gian lận mới; đồng thời đầu tư, hiện đại hóa trang thiết bị phục vụ hoạt động kiểm tra, giám định và thử nghiệm.

Thực tiễn cho thấy, càng ứng dụng mạnh khoa học, công nghệ và chuyển đổi số, công tác phòng, chống hàng giả, gian lận thương mại càng chủ động và hiệu quả. Đây cũng là hướng đi mà Khánh Hòa đang kiên trì thực hiện nhằm xây dựng thị trường minh bạch, nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp và củng cố niềm tin của người tiêu dùng.

H.Nhung