Hội đồng KH&CN tỉnh vừa nghiệm thu đề tài “Đánh giá thực trạng an toàn thực phẩm trong chuỗi cung ứng hải sản khai thác tại Khánh Hòa và các giải pháp đảm bảo chất lượng” chủ nhiệm TS. Nguyễn Thuần Anh, Trường Đại học Nha Trang thực hiện theo đặt hàng của UBND tỉnh, thời gian 24 tháng từ 10/2013 - 10/2015.

Từ kết quả nghiên cứu cho thấy:

- Thực trạng ATTP hải sản trong chuỗi cung ứng tại Khánh Hòa: 1) Tất cả các tàu cá >90CV được đánh giá đều đạt loại B. Cảng cá Hòn Rớ, Đá Bạc, Đại lãnh được xếp loại A, cảng cá Vĩnh Lương xếp loại B, cảng cá Vĩnh Trường xếp loại C nằm trong diện quy hoạch, giải tỏa. Ở Nha Trang 23,7% cơ sở thu mua (CSTM) loại A, 34,2% loại B, 42,1% loại C; Ở Ninh Hòa 81,8% CSTM loại B, 18,2% loại C; Ở Cam Ranh 25% CSTM loại A, 75% loại B; Ở Vạn Ninh 62,5% loại B, 37,5% loại C; chợ thủy sản Nam Trung Bộ loại A. 2) Kiến thức kỹ năng thái độ của những người làm việc trong chuỗi cung ứng: Người làm việc có trình độ học vấn là tiểu học, trung học cơ sở, phần lớn từ 18 - 40 tuổi. Dưới 25% người làm việc tiếp cận các thông tin về VSATTP (21% không hiểu thông tin). Các ngư dân chiếm 94,3% trong độ tuổi lao động 18 - 55, có thâm niên đi biển trên 10 năm (53,6%), trình độ văn hóa thấp. Kiến thức về ATVSTP được các ngư dân tiếp cận, nhưng thông tin chưa nhiều chưa đầy đủ, còn thấp. 3) Thực hành ATVSTP hải sản của những người tham gia cung ứng chưa tốt, đây chính là nguyên nhân dẫn đến nguy cơ lây nhiễm chéo cho hải sản tại các mắt xích trong chuỗi cung ứng hải sản. 4) Tình hình xây dựng và thực hiện quy phạm sản xuất (GMP), quy phạm vệ sinh chuẩn (SSOP) tại các tàu cá, cảng cá chưa tốt, chưa đúng về nội dung và hình thức. 5) Các mẫu hải sản (mực, cá đổng, cá ngừ bò, cá nục và cá cờ) được khảo sát đều bị nhiễm kim loại nặng với hàm lượng thấp hơn giới hạn quy định. Chưa phát hiện hàn the, thuốc trừ sâu gốc clo trong các mẫu hải sản nhưng phát hiện có bị nhiễm urê, cao nhất ở cá ngừ bò (21,7%), nhiễm chloramphenicol hàm lượng dao động từ 0,3 - 225µg/kg, hàm lượng histamine trong cá ngừ bò dao động từ 4,9 - 66,6 mg/kg. Tỉ lệ mẫu không đạt các chỉ tiêu Salmonella, E.coli và S.aureus lần lượt là 26,2%; 12,1%; 14,6%. Chợ cá là nơi có tỷ lệ mẫu hải sản không đạt chỉ tiêu Salmonella, E.coli và S.aureus cao nhất.

- Thực trạng quản lý ATTP: Khánh Hòa có hệ thống quản lý ATTP hải sản chặt chẽ, đội ngũ cán bộ đã được chú ý xây dựng để thực hiện nhiệm vụ quản lý nhưng còn rất mỏng. Công tác truyền thông được chú trọng nhưng thiếu kinh phí nên công tác kiểm tra, giám sát chất lượng còn hạn chế.

Qua đó, đề tài đề xuất các giải pháp phù hợp với điều kiện tỉnh Khánh Hòa: Đảm bảo VSATTP trên các tàu cá, cảng cá, CSTM, chợ cá: đầu tư, sửa chữa, khắc phục lỗi về điều kiện đảm bảo VSATTP, xây dựng GMP, SSOP đúng về nội dung và hình thức, lưu trữ đầy đủ. Tăng cường tuyên truyền, phổ biến kiến thức và các văn bản quy phạm pháp luật về VSATTP. Xã hội hóa công tác giáo dục truyền thông và phát triển đội ngũ cộng tác viên tuyên truyền VSATTP tại cơ sở. Tăng cường đội ngũ làm công tác quản lý có đủ trình độ chuyên môn nghiệp vụ, quan tâm đào tạo nâng cao năng lực cán bộ. Tập huấn xây dựng GMP, SSOP đúng nội dung và hình thức cho tàu cá, cảng cá, CSTM và chợ cá. Đẩy mạnh kiểm tra giám sát việc thực hiện GMP, SSOP. Tăng kinh phí cho hoạt động quản lý ATTP hải sản. Đề xuất mô hình với chuỗi cung ứng bắt đầu tư tàu cá, có thể qua tàu thu mua trung gian, hải sản được chuyển tới các bên liên quan như tới CSTM, cung cấp cho chợ cá và cuối cùng tới tay người tiêu dùng hoặc thông qua kênh phân phối, các bên tham gia trực tiếp vào chuỗi cung ứng được hỗ trợ, kiểm tra giám sát bởi các cơ quan quản lý Nhà nước. Chuỗi cung ứng thể hiện sự gắn kết hợp tác chặt chẽ giữa các đơn vị, mang tính khả thi đảm bảo hiệu quả bền vững. Bên cạnh đó còn các nhóm giải pháp như: dịch vụ vệ sinh, xử lý nước thải, phòng tránh các mối nguy cơ từ thuốc trừ sâu, xử phạt...