Ngày 31/8/2025 Chính phủ ban hành Nghị quyết số 268/NQ-CP về tình hình triển khai thực hiện và vận hành mô hình chính quyền địa phương 02 cấp. Những kết quả đạt được đã khẳng định tính đúng đắn, kịp thời của chủ trương cải cách, tạo nền tảng vũng chắc để tiếp tục hoàn thiện, vận hành hiệu quả mô hình chính quyền địa phương 02 cấp trong thời gian tới.
I. Các thành tựu nổi bật:
1. Về thể chế: từ ngày 01/6/2025 đến ngày 23/8/2025, Chính phủ đã ban hành 112 Nghị định, Nghị quyết quy phạm pháp luật (tính riêng từ ngày 01/8/2025 đến ngày 23/8/2025, Chính phủ đã ban hành 16 Nghị định) cùng nhiều văn bản hướng dẫn, tập trung vào các lĩnh vực then chốt như quốc phòng, thanh tra, môi trường, tài chính, giáo dục, khoa học, công nghệ, tổ chức bộ máy, chế độ công vụ... tạo hành lang pháp lý đầy đủ, đồng bộ cho mô hình mới.
2. Về tổ chức bộ máy: Các địa phương đã cơ bản hoàn thành việc sắp xếp, kiện toàn với 465 cơ quan chuyên môn thuộc Ủy ban nhân dân cấp tỉnh, 9.916 phòng chuyên môn cấp xã được thành lập, đi vào hoạt động ổn định.
3. Về công tác cán bộ, việc giải quyết chế độ, chính sách cho đội ngũ sau sắp xếp được triển khai kịp thời, minh bạch. Đến ngày 19/8/2025, cả nước có 94.402 người đã có quyết định nghỉ việc; tổng số người đang trình cấp có thẩm quyền phê duyệt kinh phí và số người đã được cấp có thẩm quyền phê duyệt kinh phí là 81.410 người; trong đó 75.710 người đã được giải quyết kinh phí theo quy định.
4. Về đào tạo, bồi dưỡng: Các bộ, ngành đã tổ chức hội nghị tập huấn, với hơn 3.300 điểm cầu trực tuyến trên toàn quốc, tập trung phổ biến, cập nhật quy định mới, nâng cao năng lực quản lý cho hàng chục nghìn cán bộ, công chức, viên chức các cấp.
5. Về cải cách hành chính và chuyển đổi số: Từ 01/7/2025 đến ngày 23/8/2025, tổng số hồ sơ tiếp nhận của 34 tỉnh, thành phố là 6,5 triệu hồ sơ thủ tục hành chính, trong đó cấp xã 4,8 triệu hồ sơ thủ tục hành chính; có 73,8% hồ sơ trực tuyến; 80% tổng số hồ sơ tiếp nhận đã được trả kết quả cho người dân, trong đó có 72% hồ sơ đúng hoặc trước hạn.
6. Về tình hình an ninh chính trị: Trật tự an toàn xã hội được giữ vững, dư luận xã hội đánh giá tích cực, đồng tình với chủ trương, chính sách đổi mới. Nhân dân, cán bộ, đảng viên bày tỏ niềm tin vào sự lãnh đạo của Đảng, sự chỉ đạo của Chính phủ trong xây dựng mô hình chính quyền 02 cấp.
II. Tồn tại, hạn chế và nguyên nhân
Mặc dù đạt được nhiều kết quả tích cực, mô hình chính quyền 2 cấp vẫn đối mặt với một số khó khăn:
1. Việc kiện toàn tổ chức bộ máy và nhân sự ở địa phương sau sáp nhập còn gặp khó khăn. Nhìn chung, nguồn nhân lực ở cấp cơ sở hiện nay vừa thừa, vừa thiếu, vừa hạn chế về chất lượng chuyên môn lẫn kỹ năng công nghệ.
2. Còn nhiều hạn chế về hạ tầng cơ sở: Một số địa phương còn thiếu hoặc có trụ sở xuống cấp, chật hẹp, phân tán; trung tâm hành chính công xa, chưa thuận lợi cho người dân. Việc xử lý trụ sở dôi dư theo phương án chuyển đổi công năng thành các cơ sở y tế, giáo dục, công trình công cộng còn gặp nhiều khó khăn. Còn nhiều cơ sở nhà, đất phải xử lý, tiến độ xử lý còn chậm.
3. Cơ chế tài chính - ngân sách chưa theo kịp mô hình mới trong khi địa bàn quản lý rộng hơn. Việc phân công nhiệm vụ chi ngân sách sau sắp xếp còn nhiều vướng mắc, một số nhiệm vụ được giao chưa thống nhất giữa các đơn vị.
4. Hạ tầng công nghệ thông tin từ trung ương đến địa phương còn thiếu đồng bộ, gây khó khăn cho việc liên thông, chưa bảo đảm dịch vụ công toàn trình.
5. Công tác tuyên truyền, phổ biến về mô hình chính quyền địa phương 02 cấp ở vài nơi chưa thật sự sâu rộng; một bộ phận nhân dân, cán bộ, công chức vẫn chưa quen với cách thức vận hành mới.
Các tồn tại, hạn chế nêu trên nguyên nhân chủ yếu là:
- Do việc sắp xếp, kiện toàn tổ chức bộ máy và bố trí nhân sự trong thời gian ngắn dẫn đến tình trạng nơi thừa, nơi thiếu cán bộ, chất lượng và kỹ năng của đội ngũ công chức ở cấp xã, nhất là ở các lĩnh vực đất đai, tài chính, pháp lý, công nghệ thông tin, quy hoạch, xây dựng còn chưa đáp ứng đầy đủ yêu cầu nhiệm vụ.
- Cơ sở vật chất, hạ tầng kỹ thuật ở nhiều địa phương chưa đồng bộ, nhiều trụ sở làm việc xuống cấp, thiếu trang thiết bị, phương tiện công vụ và hệ thống công nghệ thông tin còn hạn chế, kết nối chưa ổn định, ảnh hưởng đến hiệu quả vận hành.
- Một số văn bản hướng dẫn thực hiện ban hành chưa kịp thời, chưa đầy đủ, việc phân cấp, phân quyền còn hình thức, làm giảm tính chủ động của chính quyền cơ sở; nguồn lực tài chính chưa bảo đảm, tiến độ cấp bổ sung ngân sách và xử lý tài sản dôi dư, sổ sách còn chậm.
- Thời gian triển khai gấp rút, trong khi điều kiện khách quan tại nhiều địa phương, nhất là miền núi, hải đảo, vùng sâu, vùng xa còn nhiều khó khăn, cũng là nguyên nhân cản trở việc thực hiện đầy đủ, kịp thời các nhiệm vụ theo quy định.
III. Giải pháp trọng tâm
Với những tồn tại hạn chế trên, Nghị quyết số 268/NQ-CP đã đưa ra các giải pháp trọng tâm
1. Về thể chế: Chính phủ yêu cầu các bộ, ngành và địa phương tiếp tục rà soát tổng thể các văn bản quy phạm pháp luật, nhất là các quy định về phân cấp, phân quyền, phân định thẩm quyền; khẩn trương, quyết liệt hoàn thiện hệ thống văn bản quy định, hướng dẫn triển khai mô hình chính quyền địa phương 02 cấp, tạo cơ sở chính trị, pháp lý đầy đủ, bảo đảm thuận lợi để các địa phương triển khai thực hiện.
2. Về giải quyết thủ tục hành chính tại cấp cơ sở: Các địa phương cần tập trung giải quyết thủ tục hành chính nhanh chóng, không để tồn đọng, chậm trễ. Việc thực hiện cơ chế một cửa, một cửa liên thông tại các Trung tâm Phục vụ hành chính công phải tuân thủ đúng quy định.
3. Về công tác quy hoạch, đất đai: Bộ Xây dựng, Bộ Nông nghiệp và Môi trường cần khẩn trương ban hành hướng dẫn về quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất, thu hồi, giao và cho thuê đất, đảm bảo thống nhất và phù hợp với thực tiễn.
4. Về tổ chức bộ máy và biên chế, công tác cán bộ: Bộ Nội vụ khẩn trương tham mưu, trình Chính phủ ban hành các quy định về tổ chức bộ máy, biên chế, tuyển dụng, đào tạo, bồi dưỡng cán bộ. Đồng thời, hướng dẫn sắp xếp người hoạt động không chuyên trách và xác định tiêu chuẩn vị trí việc làm để đảm bảo bộ máy vận hành hiệu quả.
5. Về việc cử cán bộ của các bộ, ngành xuống địa phương: Bộ Nội vụ chủ trì, hướng dẫn việc cử cán bộ xuống địa phương căn cứ vào nhu cầu, đề xuất cụ thể của địa phương (vấn đề mong muốn hỗ trợ tháo gỡ, số lượng cán bộ, thời hạn...), từ đó bố trí cán bộ bảo đảm hợp lý trên cơ sở sự điều phối của địa phương, tránh lãng phí, tránh bỏ sót và chồng chéo; các địa phương cần chủ động trong việc bố trí, sắp xếp, luân chuyển cán bộ để phù hợp với tình hình thực tiễn của địa phương, không để xảy ra tình trạng nơi thừa, nơi thiếu, không đáp ứng được yêu cầu công việc.
6. Về việc thực hiện chính sách, chế độ đối với đối tượng cán bộ, công chức,
viên chức, người lao động chịu sự tác động do sắp xếp tổ chức bộ máy: Bộ Nội vụ tham mưu, trình Phó Thủ tướng Thường trực Nguyễn Hòa Bình ký văn bản đôn đốc các bộ, ngành, địa phương khẩn trương giải quyết dứt điểm theo đúng chỉ đạo Bộ Chính trị, Ban Bí thư tại Kết luận số 183-KL/TW ngày 01/8/2025.
7. Về tài chính, ngân sách và tài sản công: Bộ Tài chính cần xây dựng cơ chế tài chính phù hợp với từng loại hình đơn vị hành chính, đồng thời hỗ trợ đầu tư cơ sở vật chất cho các địa phương khó khăn, đặc biệt là miền núi và hải đảo.
Đào tạo và luân chuyển cán bộ: Bộ Nội vụ phối hợp với các bộ, ngành xây dựng chương trình đào tạo chuyên sâu, đặc biệt trong các lĩnh vực như tài chính, pháp lý và công nghệ thông tin, đồng thời hướng dẫn luân chuyển cán bộ phù hợp với nhu cầu thực tiễn của địa phương.
8. Về hạ tầng thông tin, hạ tầng số:
- Bộ Khoa học và Công nghệ chủ trì, phối hợp với các cơ quan liên quan đưa ra các giải pháp xây dựng hạ tầng thông tin, hạ tầng số, tập trung, hiện đại, kết nối, đáp ứng đúng mục tiêu, yêu cầu của Chính phủ tại Nghị quyết số 214/NQCP ngày 23/7/2025; sử dụng thống nhất hệ thống ngôn ngữ và hệ đo lường, bảo đảm dữ liệu “đúng - đủ - sạch - sống”; ban hành kiến trúc Hệ thống thông tin giải quyết thông tin thủ tục hành chính cấp Bộ, cấp tỉnh, bảo đảm sử dụng các nền tảng số tập trung, thống nhất, kết nối với các cơ sở dữ liệu quốc gia, cơ sở dữ liệu chuyên ngành trong tháng 8 năm 2025; tập trung chỉ đạo, hướng dẫn các địa phương sáp nhập hợp nhất hạ tầng, dữ liệu đảm bảo thông suốt giải quyết các thủ tục hành chính phục vụ người dân, doanh nghiệp trong tháng 9 năm 2025.
9. Về cơ sở dữ liệu:
- Các bộ, ngành, địa phương được giao nhiệm vụ cụ thể tại Nghị quyết số 71/NQ-CP ngày 01/4/2025, Nghị quyết số 214/NQ-CP ngày 23/7/2025 của Chính phủ tập trung hoàn thiện các cơ sở dữ liệu và kết nối, liên thông với hệ thống thông tin giải quyết thủ tục hành chính của các bộ, ngành và các địa phương, bảo đảm cung cấp các dịch vụ công trực tuyến theo mô hình tập trung, thống nhất trên Cổng Dịch vụ công quốc gia đối với các thủ tục hành chính thuộc thẩm quyền giải quyết của cấp tỉnh, cấp xã, hoàn thành trong năm 2025. Bộ Khoa học và Công nghệ khẩn trương hoàn thiện hệ thống báo cáo số, bộ công cụ để đo lường, đánh giá, giám sát trước ngày 10/9/2025.
10. Về truyền thông: Các cơ quan truyền thông tiếp tục tăng cường thông tin, tuyên truyền về hoạt động chính quyền địa phương 02 cấp; chủ động cung cấp thông tin chính thống, định hướng dư luận, tạo sự đồng thuận, khơi dậy tinh thần yêu nước, khát vọng cống hiến, ý chí quyết tâm của đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức, củng cố niềm tin của nhân dân.
11. Về công tác thanh tra, kiểm tra: Ủy ban Kiểm tra của Đảng ủy Chính phủ, Thanh tra Chính phủ chủ động vào cuộc, tăng cường công tác kiểm tra; định kỳ hàng tháng báo cáo Ban Thường vụ Đảng ủy Chính phủ, Chính phủ để kịp thời biểu dương, khen thưởng các đơn vị, tập thể, cá nhân làm tốt, cũng như xử lý tổ chức, cá nhân cố tình gây cản trở, ách tắc quá trình phát triển.
12. Về trách nhiệm thực hiện:
- Bộ Nội vụ chủ trì, phối hợp với các cơ quan, đơn vị, địa phương xây dựng báo cáo sơ kết đánh giá 02 tháng thực hiện phân cấp, phân quyền, đề xuất điều chỉnh, sửa đổi bổ sung những bất cập (nếu có), trình cấp có thẩm quyền phê duyệt, báo cáo Bộ Chính trị trong tháng 9 năm 2025./.
* Chi tiết Nghị quyết số 268/NQ-CP (Xem tại đây)
GiangCC